Bitcoin Haberleri

Yaptırım altındaki ekonomilerin can suyu kripto para mı?

Küba, İran, Venezuela gibi ülkelere Amerika Birleşik Devletleri tarafından uzun vakittir uygulanan ticari ve finansal cezaları kapsayan ekonomik yaptırımlar, uzun vakittir bu ülkelerin ekonomilerini ciddi anlamda tehdit ediyor. Corona virüsü pandemisi sebebiyle ekonomilerinin daha da makûsa gitmesi, bu ülkeleri yaptırımların çevresinden dolanmak için muhtelif arayışlara itti. Bu sebeple yaptırım altındaki ülkeler kripto paraları kullanarak ekonomik ambargonun çevresinden gezebileceklerini düşünüyor.

Merkez Bankaları’ndan bağımsız olan para üniteleri, aynı zamanda transferleri takip etmeyi güçleştiren blok zinciri teknolojisini kullandığı için pek çok kara para operasyonunda hali hazırda kullanılıyor. Ancak yaptırım altındaki ülkelerin bu teknolojiyi yaptırımları delmek için kullanmaya çalışmaları oldukça yeni bir büyüme.

KÜBA’DAN KRİPTO HÜCUMU
Venezuela’nın üç yıldır üzerinde çalıştığı kripto para teknolojisinin ardından ikinci bir atak Küba’dan geldi.

Uzun vakittir Amerika Birleşik Devletleri’nin ekonomik ambargosu altında yaşamda kalmaya çalışan Küba, geçtiğimiz hafta kripto paraları ödeme taşıtı olarak tanıma ve tertip etme için merkez bankasını görevlendirdi.

Küba’da resmi gazetede yayımlanan karara göre, Küba Merkez Bankası, kripto para üniteleriyle alakalı tertip etmeleri ve kripto paralarla ilişkili hizmet sağlayıcıların nasıl lisanslandırılacağına tanımlayacak.

Kripto para transferleri, anonim olarak hakikatleştirilebildiği için pek çok Kübalı’nın halihazırda kullandığı bir usuldü.

1962 senesinde John F. Kennedy yarıyılında başlayan ambargoların Donald Trump yarıyılında daha da çoğalmasının ardından ülkedeki kripto para kullanımı oldukça yaygınlaşmıştı.

Havale kısıtları gibi mevzuları da kapsayan yaptırımlar, Amerika Birleşik Devletleri’de yaşayan Kübalıların memleketlerine para yollamasını da oldukça zorlaştırıyordu.

Yaptırım ve ambargonun yanı gizeme, kripto para üniteyi kullanımı transfer maliyetlerini de oldukça düşüren bir gidişat. Dünya Bankası bilgilerine göre Amerika Birleşik Devletleri’den Küba’ya sevk edilen her 200 dolardan 20 dolar kurul alınıyor. Bu oran, Küba ekonomisi için her para transferinde yüzde 10’luk ekonomik kayıp anlamına geliyor. Bu sebeple pek çok Kübalı için kripto para kullanımı çok daha manalı bir alternatif haline geldi.

İRAN’DA MADENCİLİK SANAYİSİ GELİŞİYOR
İran ise kripto paraları bir ekonomik faaliyet alanı olarak görüyor. Özellikle ticarete müteveccih ciddi bir ambargonun olduğu İran, kripto madenciliği ile ülkeye ekonomik kazanç elde etmeye çalışıyor. Şuan dünyadaki kripto madenciliğinin yüzde 4,5’i İran’dan yapılıyor. Bu oran, İran’ın ciddi bir kripto madencilik sanayisi yarattığı anlamına geliyor.

İran şuanda dünyada en çok kripto para üreten 7 ülkeden biri.

İran, yazın artan elektrik tüketimi sebebiyle kripto faaliyetlerine ara verse de bu mevzuda yatırımlarını artırmakta kararlı. Madencilik sebebiyle artan elektrik tüketimi sebebiyle İran, yaz başında madencilik faaliyetlerini 22 Eylül’e kadar durdurduğunu açıklamıştı.

Ancak İran yönetimi müessesesel olarak kripto imali mevzusunda istekli. Evvelki Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani mevzu ile alakalı, Haziran ayında Hükümet Ekonomik Koordinasyon Heyeti buluşmasında, “Kripto para faaliyetlerini legalleştirmek için alakalı bakanlıklar tarafından bir an evvel çözüm yolu bulunmalı ve lüzumlu legal tertip etmenin yapılması gerekiyor” demişti.

KRİPTO PARA ÇIKARDILAR
Venezuela da yaptırımları kripto teknolojisi ile aşmaya çalışan ülkelerden birisi. 2018 senesinde iki adet kripto para üniteyi çıkardığını duyuran ülke, bu paralardan birinin petrole birinin de kıymetli metallere endeksli olduğunu söylemişti. Ancak bu paraların karşılığı ile alakalı sual işaretleri sebebiyle piyasadaki aktiflikleri uzun sürmedi.

Ayrıca Venezuela’nın yaşama geçirdiği kripto para üniteleri ile alakalı Amerika Birleşik Devletleri’nin harekât yasağı getirmesi de bu paraların piyasadaki faalliklerinin devam edememesine neden oldu. Yarıyılın Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, 19 Mart 2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, Amerika Birleşik Devletleri içinde Venezuela hükümeti tarafından verilen rastgele bir kripto para ünitesindeki operasyonları menetti.

Buna karşın Venezuela, çıkardığı kripto para olan Petro ile 2020 senesinde bazı vergi ve emeklilik ödemesi operasyonlarını hakikatleştirdi. Ayrıca 2021 yılbaşında 8 milyon kamu çalışanına 30 dolarlık Petro bonusu verdi. Bu parayı alabilmek için Venezuelalılar internet üzerinden hesap açtı. Bu da ülkede kripto para operasyonlarının yaygınlaşmasının bir adımı olarak kabul ediliyor.

VENEZUELA BENİMSEDİ
Ancak buna karşın Küba’da olduğu gibi yurtdışında yaşayan Venezuelalılar için kripto paralar ana transfer taşıtı haline gelmiş gidişatta.

Blockchain operasyonlarını inceleyen Chainalysis’in 2020 raporuna göre Venezuela, Küresel Kripto Özümseme Endeksi’nde üçüncü sırada yer aldı.

Kripto haber platformu Cointelegraph’da yazan gazeteci Jose Maldonado’ya göre, Caracas gibi bazı büyük Venezuela şehirlerinde cadde satıcılarına bile dijital paralarla ödeme yapmak olası.

Bitcoin, Ether, Dash ve Eos ülkede en çok kullanılan kripto para üniteleri. Ayrıca bolivarla yapılan Bitcoin operasyonları da her geçen gün çoğalıyor. Maldonado’ya göre Kripto para borsası Binance, ülkenin en büyük ticari bankası Banco de Venezuela kadar iyi tanınıyor.

Coin Dance isimli kripto istatistik servisine göre Veneuzela’da Ocak 2020’de 263 milyar Venezuela Bolivarı 65 bin Amerika Birleşik Devletleri doları harekât yapılırken bu oran Nisan 2021’de 9 trilyon 248 milyar bolivara 2 milyon 294 bin dolar oldu.

Madencilik de Venezuela yurttaşları için kazanç elde faktörün iyi bir yolu. Ancak mevcut ekonomide vasati bir Venezuelalının yüksek teknolojili madencilik donanımları temin etmeye eforu yetmiyor.

KUZEY KORE’DEN SOYGUN İDDİASI
Yaptırımların uygulandığı bir başka ülke olan Kuzey Kore ise kripto teknolojisini kullanarak soygun yapmakla yargılanıyor. Şubat ayında Amerika Birleşik Devletleri Adalet Bakanlığı, Kuzey Kore tebaalı 3 bilgisayar korsanına bankalardan 1,3 milyar doların üzerinde ve dijital kripto para çalma teşebbüsü sebebiyle dava açıldığını duyurdu.

Ayrıca Şubat ayında CNN International’ın ortaya çıkardığı bir BM raporuna göre, Kuzey Koreli bilgisayar korsanlarının evvelki sene milyonlarca dolar kripto para çaldığ iddia edildi.

Kuzey Kore idaresine çalışan bilgisayar korsanlarının nükleer programı ve ülkenin güç vaziyetteki ekonomisini ayakta yakalamak için finansal müesseselere karşı ”işlemler yürüttüğü” ifade edilen raporda, adı açıklanmayan bir BM azası ülke, Kuzey Koreli bilgisayar korsanlarının 316,4 milyon dolar dijital kripto para çaldığını iddia etti. Ancak mevzu ile alakalı iddialardan başka bir bilgi bulunmuyor.

CAN SUYU OLUR MU?
Kripto para kullanımı üzerinde yaptırım bulunan alanlarda ticaret yapılmasını da basitleştirebilir. Ancak yeniden de Amerika Birleşik Devletleri, bu mevzuda sıkı bir gözlemci. Yaptırımı ihlal eden ülke veya ticari kuruluşlara ciddi yasaklar getiriyor.

Yeniden de kripto para kullanımı, özellikle hiperenflasonla boğuşan ülkelerde, bolivar gibi bedelsiz para üniteleri yerine değişik seçeneklere yönelerek ekonomiyi görece daha istikrarlı yakalamanın bir taşıtı olarak da değerlendiriliyor.

Ülkelerin dijital paraları ve kripto kullanımını gündeme alması, yalnızca ambargo altındaki ülkeler için geçerli değil. Orta Amerika ülkesi El Salvador da bu hafta içi resmi olarak Bitcoin’i para üniteyi olarak kabul edecek. Güç vaziyetteki ekonomiler kripto teknolojisini bir umut ışığı olarak görüyor. Ancak bu paraların dünya çapındaki kabul edilirliği çoğalırsa gelişmiş ülkelerin takip, tertip etme ve yaptırım mekanizmalarının da ona göre şekillenmesi beklenebilir.
Serkan Üstün /Lafçı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu